Genellikle kist aşısı diye bilinen bu uygulama aslında bir antiparaziter ilaçlamadır. Bu uygulama iç parazitlerinden (dahili parazitler) kaynaklı enfestasyonların engellenmesine ve sağaltımına yöneliktir. Halkalı (tenya), kancalı parazitler ve şeritler bu iç parazitlere örnektir.

Bu uygulama hayvan sağlığı açısından olduğu gibi insan sağlığı açısından da önemlidir. Bilindiği gibi kediler tüy döken canlılardır. Bu tüylerin üzerine bulaşmış parazit yumurtaları özellikle de echinococ yumurtaları insan sağlığı açısından önemlidir. Bu parazit kedilerin ince bağırsağında yaşar ve yumurtalarını dışkıyla dış ortama çıkarır. Bulaşma, parazite karşı aşılanmamış kedilerin, tüylerine bulaşan yumurtaların veya enfekte hayvanın dışkısıyla kontamine olmuş yiyeceklerin (marul, maydanoz…), insanlar tarafından herhangi bir şekilde ağız yoluyla alınması sonucu olur. Bu echinococ yumurtalarının ağız yoluyla alınması sonucunda da insanlarda hidatik kist şekillenir. Kistler karaciğer, böbrek, kalp, pankreas, beyin ve göz gibi organlara yerleşir, değişik boyutlarda kistler oluşturur ve yerleştiği organlarda işlevsel bozukluklara neden olurlar. İlerlemiş olaylarda kistin patlaması ölüme neden olabilir.

Bu nedenle kediler parazitlere karşı düzenli olarak ilaçlanmalıdır. Kist aşısı kedinin yaşadığı ortam, dışarıya çıkıp çıkmaması, hastalığa yakalanma riski gibi faktörler gözönüne alınarak 3, 4 veya 6 aylık aralıklarla tekrarlanır. Parazitin çok yoğun olduğu bölgelerde uygulama sıklığı daha da artırılabilir.

Kist aşısının enjektable (iğne) formu yağlı bir eriyik olduğundan dolayı yakıcıdır. Bu nedenle yapıldığı yerde ağrı veya şişlik oluşabilir.

Hastalığın etkeni nedir ?

Etken Echinococcus multilocularistir. Erişkin hali köpeklerde yaşayan bu parazitin kedilere bulaşması ara konakçısı olan fareler aracılığı ile olmaktadır.
Hastalığın gelişimi nasıldır ?

Kedi veya köpeklerin dışkısı ile atılan yumurtaların ara konakçı fareler tarafından alınması ile ve vücudunda bu kisti taşıyan farenin kediler tarafından yenilmesi ile kediye bulaşır. Parazit kedilerin bağırsağında gelişerek yaklaşık 2 aylık bir sürede erişkin şeklini alır. Kedinin dışkısı ile dışarı atılan yumurtaların tekrar fareler ve kediler tarafından alınması ile siklus devam eder.
Farelerin ve fare ile beslenen kedilerin insan ile teması fazla olmadığından, insanlara bulaşma nadirdir. Ancak bulaşma olduğu durumlarda insanlarda karaciğer başta olmak üzere akciğer, periton, böbrek ve beyin gibi organlarda hidatik kist oluşturabilir.
Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Paraziti taşıyan kedilerde belirgin bir problem yaratmaz. Görülebilecek tek bulgu dışkı ile atılan halka veya yumurtalar olabilir. Bunlar uygun bir paraziter ilaç uygulaması ile giderilebilir.
Hastalıkdan nasıl korunulur ?

Kedilerin enfekte organları ( akciğer, karaciğer gibi ) yemesi engellenmelidir. Ayrıca bu tür sakatatlar sağlıklı da olsalar çiğ olarak verilmemelidir.

Gıda maddesi olarak tüketilen meyve ve sebzeler çok iyi yıkadıktan sonra yenilmelidir.

Kedilere pazitlerin yumurtalarına karşı düzenli olarak ilaç verilmelidir.

Bu amaçla kullanılan ilaçların kullanım aralığı hastalığı kapma riski, yaşadığı çevre ve diğer faktörlere göre değişebilsede genelde 3 ile 6 aydır.
Sonuç

Zoonoz karakterli bu hastalıkdan korunmak için kedilerin antiparaziter ilaç uygulamalarının düzenli aralıklarla yapılması zorunluluktur.
Kedinizin anti paraziter ilaç uygulamalarının düzenli olarak yapılması durumunda, paraziti alma riskiniz, iyi yıkanmamış herhangi bir sebze veya meyveden alma riskinizden daha düşüktür.

Hastalık etkeni nedir?

Hastalık etkeni virüsdür. (Parvovirüs)
Hastalık nasıl bulaşır?

Kediden kediye yada hastalıklı kedilerin enfekte ettiği ortamlardan bulaşır. Bulaşma oranı oldukça yüksek bir hastalıktır. Virüs çevre şartlarına oldukça dayanıklıdır. Bu yüzden hastalıklı kedinin yaşadığı ortam sık sık dezenfekte edilmelidir.
Hastalık nasıl gelişir?

En çok 2-6 aylık kedilerde görülür. Kedilerde mide ve bağırsak mukozalarında ciddi iltihaplanmalara yol açar. Hamile kedilerde düşüklere veya ölü doğumlara neden olabilir. Doğum öncesi veya doğum sonrası enfeksiyonlar göz ve merkezi sinir sistemini etkileyebilirler.
Hastalığın belirtileri nelerdir?

Genelde ateş 40-41 C civarındadır
Depresyon ve kilo kaybı görülebilir.
Yemekle ilgisi olmayan safralı kusma görülebilir.
Hastalığın ilerki safhalarında ishal ortaya çıkabilir.
İnce bağırsağın “ip gibi” kıvamı vardır ve deri üzerinden elle yapılan muayenede acı verir.
Eğer semptomlar ciddiyse ve sekunder enfeksiyonlar varsa ölüm olabilir.
Hamile kedilerde düşük veya ölü doğum görülebilir.
Yavru kedilerde beyinciğin lezyonlarına bağlı olarak ataksi (cerebral ataxia) semptomları görülebilir.
Nasıl önlem alabiliriz?

Bilinen tek önlem aşılamadır. Yavru kediler hastalık riski taşıyan diğer kedilerden ve dış ortamdan, aşılar bitene kadar uzak tutulmalıdır.
Sonuç;

Çok küçük yavrularda hastalık öldürücüdür. Daha büyük yavrularda eğer bir komplikasyon olmazsa hastalığın öldürücü etkisi azalır. Ancak hastalığı atlatanlar 20-30 gün daha zaman zaman virüsü yaymaya devam ederler.

6 Antenli Geyik Böceği Nesli Tükenme Tehikeye Girince Koruma Altına Alınacak

Sadece Amanos Dağları’nda bulunan ve 6 antenli olması nedeniyle böcek koleksiyoncuları tarafından büyük ilgi gösterilen, nesli tükenme riski taşıyan geyik böceklerinin koruma altına alınması ve tanıtımının yapılması amacıyla proje hazırlandığı bildirildi.

Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Erol Atay, Dörtyol ilçesine bağlı Kuzuculu beldesinde faaliyet gösteren Amanos Çevre Koruma ve Dayanışma Derneği (AÇED) tarafından hazırlanan ”Akbez Geyik Böceğinin Koruma Altına Alınması ve Tanıtımı Projesi”nin Birleşmiş Milletler Küresel Çevre Fonu tarafından kabul gördüğünü ve 8 bin 500 dolar hibe desteği sağlandığını söyledi.

Aralık ayında başlayan ve şubatta sona erecek 3 aylık proje kapsamında, geyik böceklerinin yaşadığı Amanos Dağları’nda incelemeler yapacaklarını ifade eden Atay, bu türün koruma altına alınması için vatandaşları bilinçlendirmeye çalışacaklarını kaydetti. Sadece Amanos Dağları’nda bulanan 6 antenli geyik böceğinin koleksiyoncular tarafından büyük ilgi görmesi nedeniyle yöre halkının tanesi 5 TL’den toplandığını ve bu nedenle neslinin tehlike altında olduğunu vurgulayan Atay, şöyle devam etti:

”Amanos Dağları’nda bulunan 6 antenli geyik böceklerimiz büyük risk altında. Sadece 2 ay yaşayan ve bir kez yavru verdikten sonra ölen böcekler, köylüler tarafından bilinçsizce toplanıyor. 6 antenli olması nedeniyle büyük ilgi gören böcekler, Uzak Doğu ülkelerinde tanesi 3-4 bin dolara alıcı buluyor. Bu da yöremize özgü endemik bir tür olan böceklerimizin nesillerini büyük risk altına sokuyor. Proje kapsamında, köylülere kitapçık dağıtıp, afişlerle tanıtım yaparak endemik türün korunmasını sağlayacağız.”

AÇED tarafından hazırlanan ve danışmanlık hizmeti verdiği proje kapsamında, 2 bin adet kitapçık çıkartacaklarını, ayrıca afiş ve el ilanı hazırlatacaklarını ifade eden Atay, bunların geyik böceğinin yaşadığı alanlarda bulunan köylülere dağıtılacağını söyledi.

SAYI ARTACAK

AÇED Başkan Yardımcısı Nazım Sönmez ise Birleşmiş Milletler’den aldıkları hibe desteğinin yanı sıra projeye dernek olarak da 8 bin 500 dolar maddi kaynak sağlayacaklarını kaydetti.

Proje kapsamında böceklerin toplanıp ticaretinin yapılmasını engelleyeceklerini, bu şekilde ender türün sayısını arttırmayı hedeflediklerini vurgulayan Sönmez, ”Her yıl bu böcekler için koleksiyoncular, bölgemizi ziyaret ediyor. Köylüler tarafından toplanan böcekleri alarak, ülkelerine götürüyorlar. Bu şekilde, böceklerin neslini tehlike altına atıyorlar. Çok nadir olan bu türden koleksiyoncuların her yıl en az 20 tanesini götürdüğünü tahmin ediyoruz. Önlem alınmazsa bir süre sonra bölgemizde 6 antenli geyik böceklerini hiç göremeyecek hale geleceğiz” diye konuştu.

Sönmez, üç aylık proje sonunda yöreye özgü böceklerin hem tanıtımını yapacaklarını hem de koruma altına alarak neslinin devamını sağlayacaklarını sözlerine ekledi.