Köpeğe iyi bakmak, köpek sahibinin sorumluluğudur. Köpeğin sağlıklı ola bilmesi için, doğru beslenmeli, düzenli olarak temizlenmeli ve hareket ola nağı sağlanmalı, doğru davranışlar için eğitilmeli, aşıları yapılmalı ve pek çok da sevgi verilmelidir.
Köpekler konuşamadıkları ve kendilerini nasıl hissettiklerini ifade edemedikleri halde, dikkatli bir köpek sahibi, köpeğinin genel görü nümü ve davranışlarındaki değişimlerden bir şeylerin iyi gitmediğini anlayabilir.
Bu bö lüm , sağlıklı bir köpeğin belirtilerinin neler olduğu ve sağlığı korumak her köpek sahi binin nelere önem vermesi gerektiği yolunda ki önerileri içeriyor.
Bu bölümde verilen bilgiler, veteriner heki minizin köpeğinize vereceği bakımın yerine geçmez . Buradaki bilgileri yalnızca ortaya çı kan bir sorunu tanımlayabilmek ve veteriner hekime gitmeden önce uygulayabileceğiniz koruyucu bakım anlamında kullanınız. Köpeğ inizin tüm yaşamı boyunca, siz ve veteriner hekiminiz, köpeğinizin sağlığını sürekli ola rak en üst düzeyde tutmak üzere etkin bir işbirliği içinde olmalısınız .
Her köpek bir bireydir, dış görünümü ve kişi liği kendine hastır. Bir köpekte normal olan bir durum, diğeri için normal olmayabilir; yal nızca köpeğin sahibi ve veteriner hekimi, köpekte neyin normal olup olmadığını bilir. Kö peğinizin her gün nasıl görünüp, nasıl davrandığını iyi izleyin. Görünümü veya davranışla rındaki değişimler (sadece köpek sahibinin bildiği bir şey) olası hastalıkların işaretleri olabilir. Ancak aşağıdaki bilgiler, sağlıklı bir köpeğin fiziksel durumunu genel olarak anlat makta:
SAĞLIKLI KÖPEĞİN CİLDİ
Sağlıklı bir cilt, yumuşak ve esnektir, rengi soluk pembe ile kahve veya siyah ara sında olabilir. Benekli bir cilt, hem benekli hem de düz renkli tüylere sahip olan köpekler de normaldir.
Yaralar, kızarmış bölgeler veya ş işkinlikler olmamalıdır.
Köpeğinizde pire, kene, bit veya başka dış parazitlerin olmadığını, elinizi tüylerin tersine doğru sürterek kont rol edin; bazı parazitler, kene gibi, bir noktada sabit iken, pireler açığa çıktklarında kaçive rirler. Pire olduğuna dair işaretler, köpeğin kaşı nmasının yanısıra, cilt üzerindeki küçük siyah ve beyaz lekelerdir, ki bunlar pire dışkılarıdır.
Uzun tüylü köpeklerin cildini, bedeninin değişik yerlerinide kontro1 etmelisiniz. Köpekler mevsimsel tüy dökme dönemleri yaşarlar, ama bun lar zaman zaman değişebilir. Ama sağlıklı bir kürk par lak ve sıktır, kepek, aşırı yağlanma veya çıplak bölgeleri yoktur.
SAĞLIKLI KÖPEĞİN GÖZLERİ
Sağlıklı bir köpeğin gözleri parlaktır, aşırı sulanma veya akıntıları yoktur. Kirpikler ve tüyler gözlere sürtünmemelidir; uzun tüylü köpeklerin sahipleri buna özellikle dikkat et melidir.
Göz kapaklarının nemli pembe iç yüzünü (konjunktiva), baş parmağınızı göz kapağının kenarına koyup hafifçe aşağıya veya yu karıya çekerek kontrol edin. Bu yumuşak doku, şiş aşırı ,kızarık veya akıntılı olma malıdır. Gözlerin akı, sarımsı görünmemelidir.
Gözün iç köşesinde üçüncü bir göz kapağı bulunur, açık pembe bir dokudur. Bu üçüncü göz ka pağının gözün yüzeyinde ne kadar görüldüğü, köpeğin ırkına göre değişir.
SAĞLIKLI KÖPEĞİN KULAKLARI
Köpeğin kulaklarının iç yüzündeki cilt açık pembe, temiz ve ince tüylerle kaplı dır. Kulak kanallarında az miktarda sarı, kah ve veya siyah renkli akıntı normaldir, ama bu akıntıların aşırı derecede olması anormaldir. Kulağın dış yüzü, bedenin geri kalanı gibi bol tüylerle kaplıdır. Sağlıklı kulaklardan kötü ko kular gelmez, kırmızı, şiş, kaşıntılı veya köpeğe ağrı verecek biçimde değildir ve aşırı akıntıları yoktur.
Kulak kesimi
Tıbbi nedenlerle ya da sarkık kulaklı bir köpeğin kulaklarını dikleştirmek için uygulanan bir ameliyattır. Bugün bu kulak kesi mi daha çok estetik kaygılarla y apıl makta, oysa eskiden tehlikeli yırtıcı hayvan larla karşılaşan veya savaşlara katılan kö peklerde, kulakların yaralanmasını veya parçalanmasını önlemek için uygulanırdı.
İn giltere’de bu uygulama geçen yüzyılın son larına doğru VII. Edward tarafından yasaklandı. Köpeğin kulağının kesilmesinin kap risten başka bir şey olmadığı ifade edildi. Gü nümüzde artık kulak kesimi, Avrupa’nın pek çok ülkesinde (buna Türkiye’de dahil), yasaklanmış durumdadır.
SAĞLIKLI KÖPEĞİN AĞZI
Ağız, dişler, dişetleri :
Köpeğinizin ağzının iç kısımlarını kontrol etmek için, ağzının bir yanını parmaklarınızla, diğer yanını da baş parmağınızla tutun. Bu elinizle köpeğin başını tutarken diğer eliniz alt çenesini aşağıya çekin.
Sağlıklı dişetleri pembe veya lekelidir (siyah veya benekli) ve dokuları sıkıdır. Sağlı klı dişetlerinin kenarları dişleri sarar. Dişle rin üzerinde yumuşak beyaz maddeler ve sert beyaz, sarı veya kahverengi maddeler olmaz.
Köpeğinizin nefesi kötü kokulu ol mamalıdır. Gene köpeklerin dişleri,beyaz ve yumuşaktır ve yaşı ile birlikte koyulaşır.
Yavru köpeğin 23 adet süt dişi vardır. Yetiş kin köpekte normalde 42 adet kalıcı diş bu lunur, ama bazı köpek ırklarında çene yapılarının şekli yüzünden daha az diş olabilir. Süt dişleri, yetişkin dişler ortaya çıkmadan önce dökülmelidir, dökülmezler ise alınmaları gere kir.
Dişin Yapısı :
Her bir diş son derece sert üç tabakadan oluşur. Kemiksi tabaka, (dentin), mine ve semen tabakası. Kök içi ise yumuşaktır. Bunun dışında ağız mukozasının bir kısmını oluşturan dişeti, dişleri bir yastık gibi sarar. Dişlerin en dış kısmı olan taç ise, dişler düzenli olarak temizlenmediği takdirde burada biriken tartar yüzünden çürüyebilir. Dişleri iç kısımlarını oluşturan kökler kesici ve köpek dişlerinde tek, önazı ve diğer azı dişlerde çift, 1. ve 2. üst molar dişlerde ise ü çlüdür.
Diş Oluşumu :
Köpekler dişsiz doğarlar: Yaşamlarının yirminci gününe doğru ilk süt dişleri gelmeye başlar ve bunlar da yaklaşık altıncı aya doğru dökülüp gerçek dişler çıkar. Dişlerin oluşumu aşağıdaki şemada gösterilmiştir:
Dişler :
Köpeğin ağzında alt ve üst çenede toplam 42 diş vardır. Üst çenede (maksilla) her bir tarafta 3 kesici, 1 köpek, 4 önazı ve 2 azı bulunur, toplam 20 diş. Alt çenede ise azıların sayısı iki fazladır, yani toplamda 22 diş bulunur. Kesici dişlerin birbirleri ile teması önemlidir. Köpeklerin ç oğunda üst kesici dişlerin iç yüzü, alt kesici dişlerin diş yüzü ile bulunur, buna (makas ka panış, denilir. Çok zaman da alt ve üst kesici dişler en uç noktalarında birbirlerine değerler, bu da “cımbız kapanıştır”. Bazı durumlarda ise alt ve üst kesici dişler birbirlerine hiç değ mezler. Alt kapanış, denilen durumda alt dişler, ü st dişlerin ilerisindedir, örneğin Boxer gibi kısa suratlı köpeklerde görüldüğü gibi. Diğer ş ekli olan üst kapanış durumunda üst dişler, alt dişlerin ilerisindedir, ama bu hiç istenilmeyen bir diş yapısı şeklidir. Böyle dişlere sahip olan köpekler köpek yarışmalarında diskalifiye olurlar. Kısa burunlu köpeklerde alt çenede öndeki iki önazı olmayabilir, ama bu bir kusur sayılmaz.
DİŞLER SÜT DİŞLER KALICI DİŞLER
Köpek dişi 21.gün 5.ay
Kesici l.diş 25.gün 5.ay
Kesici 2.diş 28.gün 4 I/2 ay
Kesici 3.diş 30.gün 4.ay
l. ön azı 4.ay
2. önazı 4-5.hafta 6.ay
3. önazı 3-4 hafta 6.ay
4. önazı 3-4 hafta 5-6.ay
1. azı 4.ay
2. azı – 5-6.ay
3. azı – 4-5.ay
4. azı – 6-7.ay
SAĞLIKLI KÖPEĞİN BURNU
Bir köpeğin burnu normalde soğuk ve nemlidir. Burun akıntıları berrak ve su gibidir, bulanık, sarı veya yeşil renkte, kalın ve kötü kokulu akıntıları olmaz. Burun genelde siyahtır, ama başka renklerde veya hatta benekli bile olmaları normaldir. Burun kırmızı ve yangılı olmamalıdır, bunlar genelde bir yaralanma, hastalık veya güneş ışığına karşı aşırı duyarlı lıktan oluşur.Çoğu insan, köpeğin burnunun sağlığının en iyi göstergesi olduğunu sanır. Ama hasta bir köpeğin burnu sıcak ve kuru veya ıslak ve soğuk da olabilir, bu yüzden ateşli olduğundan kuşku duyuyorsanız poposundan bir termometre ile ateşini ölçün.
SAĞLIKLI KÖPEKTE ATEŞ
KÖPEĞİN ATEŞİ NASIL ÖLÇÜLÜR ?
Rektal termometre ile ölçündüğünde sağlıklı bir köpeğin ateşi 38.3-39.2 derece arasıdır. Ateşini ölçmek için önce termometreyi silkeleyin ve uç kısmına vazelin veya bitkisel bir yağ sürün. Köpegin kuyruğunu kaldırın ve termometreyi yavaşça anüsüne sokun . termometreyi ne kadar sokacağınız, köpeğinizin boyuna bağlıdır. İri bir köpekte termometre nin yarısını sokmak gerekebilirken, küçük bir köpekte iki santim kadar sokmak yeterli olabilir. Bunu en iyi, köpek ayakta dururken yapabilirsiniz. Üç dakika sonra, ısıya bak mak için termometreyi çıkartın.
SAĞLIKLI KÖPEKTE NABIZ
Sağlıklı bir köpeğin kalp atışı, boyuna ve yaşına bağlıdır. Normalde, dinlenmekte olan bir köpekte kalp dakikada 50 ila 130 kez arası atar. Yavru ve küçük köpeklerde daha hızlı, iri ve fiziksel yapıları iyi olan köpeklerde daha yavaştır. Kalp atışına bak mak için, avucunuzu köpeğin göğsünün sol tarafına, hemen dirseğinin arkasına koyun veya kulağınızı kalbinin üzerine göğsüne koyun. Nabzı ölçmek için, arka bacağın bedene birleştiği yerde budun iç kısmındaki atardamara basılır.
SAĞLIKLI KÖPEKTE İDRAR VE DIŞKILAMA
Sağlıklı bir köpeğin bı raktığı idrar sarı ve berraktır. Çoğu yetişkin köpek, günde bir ya da iki kez dışkılar; dışkıların şekli düzgün ve genelde kahverengi dir. Köpeğinizin bıraktığı dışkının miktarı ve kokusu, ona verilen besine bağlı olabilir. Kokulu, yumuşak veya garip renkli aşırı miktarda dışkılar anormaldir. Köpek sahibinin, sürekli ishal, dışkılamada zorlanma veya idrar bırakmadaki sıklığı veya miktarındaki değişimleri olası bir hastalığın işareti olarak görüp, veteriner hekimin dikkatine sunması çok önemlidir.
SAĞLIKLI KÖPEKTE AYAK YASTIKLARI
Her bir ön ve arka ayakta, her parmağın altında ve ortada birer yastık bulunur. Bu yastıklar köpek hareket halindeyken veya dururken zemin ile temas ettiğinde ayak altlarını korumak içindir. Her bir yastık cilt altı dokusundan oluşur, pek çok elastiki lif taşır ve çok pigmentli sert bir epiderm doku ile kaplıdır
