Hastalığın nedeni nedir ?

* Rhinitislerin oluşmasına yabancı cisimler, viral, bakteriyel, paraziter, fungoral ve kimyasal etkenler sebep olabilir.

*Kedilerde etkeni herpes virus olan Feline Rhinotracheitis (FVR) ve Calici virus nedeniyle sıklıkla görülen bir hastalıktır.

Hastalığın gelişimi nasıldır?

*Burun yangılarına genellikle çift taraflı olarak rastlanır. Çift taraflı burun yangılarının nedeni genellikle enfeksiyonlardır.

*Köpek gençlik hastalığı, kedi gençlik hastalığı, alerjik reaksiyonlar, kimyasal ajanlar ve yangın dumanları da rhinitislere neden olmaktadır.

*Tek taraflı burun yangılarının  başlıca sebeplerinden biri buruna kaçan cisimler, bilhassa kıymık, ot ve saman parçaları, burun boşluğuna yerleşen tümörler ve bunların komplikasyonu sonu şekillenen enfeksiyonlardır. 

Hastalığın belirtileri nelerdir?

*Rhinitislerin şekillenmesine etki eden nedene bağlı olarak farklı klinik belirtiler görülebilmesine karşın ortak belirti burun akıntısı, aksırık ve hırıltılı bir solunumdur.

*Burun mukozası kurur ve hiperemiktir. Daha sonraları burun mukozasında yangının başlangıcına neden olan etkenin şiddetine göre kızarıklık, eritem veya ülser gibi değişik derecelerde lezyonların oluşumu ile birlikte hastalığın spesifik belirtisi olan burun akıntısı başlar. Akıntı başlangıçta şeffaftır. Daha sonraları hastalığın şiddetine bağlı olarak iltihaplı bir karakter alır. Hafif olgularda hayvanın iştahında herhangi bir değişim olmaz.

*Yabancı cisimlere bağlı olarak şekillenen rhinitisler kedilerde çok nadir olarak şekillenir. Ani başlayan şiddetli bir aksırık görülen ilk bulgudur. Burun akıntısı kanlı olabileceği gibi solunum hırıltılıdır. Yabancı cisim burun boşluğundan uzaklaştırılmadığı sürece belirtiler devam eder.

*Kedi ve köpeklerde , pek çok viral etken üst solunum yolunda enfeksiyona yol açar.

*Genellikle viral rhinitisler akut seyirlidir.Paramikso virus, adeno virus, herpes virus, reovirus ve parainfluenza virus gibi etkenler köpeklerde üst solunum yollarında enfeksiyona neden olur. Rhinitisin primer nedeni herpes virus, sekonder nedeni ise pasteurella ve bordetellalardır.

*Viral rhinitisler kedilerde Feline Herpes virus ve Feline calici virusa bağlı olarak sıklıkla şekillenir. Her iki burun boşluğundan da akan kıvamlı ve iltihaplı görünümde bir burun akıntısı vardır. Başlangıçta solunum hırıltılıdır ancak çoğu zaman şekillenen enfeksiyon alt solunum yollarına yayılma özelliğindedir ve buna bağlı olarak solunum güçlüğü de görülebilir. Genel olarak halsizlik vardır. Hastalığın çok ilerlediği durumlarda öksürük ve solunumun güçlüğünde artış görülebilir.

*Bakteriyel rhinitisler de Bordetella Bronchiseptica, Staphylococ ve Pseudomonas gibi bakteriler etkendir. Halsizlik, durgunluk ve burun akıntısı ilk görülebilecek belirtilerdir. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde aksırıklar ve daha koyu kıvamlı iltihabik bir burun akıntısı gözlenebileceği gibi vücut ısısında artış ve solunum güçlüğü de görülebilir.

*Mantarlar nedeniyle gelişen rhinitisler kedilerde nadir olarak görülür.Genellikle genç ve orta yaşlı köpeklerde görülür. Aksırıklar ve burun akıntısı süreklidir ve burun mukozasında bir hasar söz konusudur.

Hastalıktan nasıl korunabiliriz?

*Yakıcı kimyasal gazlar ve duman solunmasını önlemek korunma sağlayabilir. Ancak viral nedenlere bağlı olarak gelişen rhinitisler kedilerde sık şekillenen bir durumdur ve immun sistemindeki yetersizliklere bağlı olarak gelişen hastalıklar söz konusudur.

*Bu tür hastalıklardan korunmak için yıllık olarak tekrarlanan aşıların düzenli takibi faydalı olabilir.

Tedavi ve Sonuç ?

*Rhinitise sebep olan nedene göre sağaltım tercih edilmelidir.Tedavisinde solunumu rahatlatmaya öncelik verilmesi faydalıdır.Burun deliklerini tıkayan yabancı cisim ve muhat temizlenmeli ve hayvanın temiz hava alabileceği bir ortam sağlanmalıdır.

*İnhalasyon yöntemiyle kullanılan antiseptikler kullanılabilir. Bu amaçla buğusan, buğuseptil, kafur, creolin gibi antiseptiklerle buğu yapılmalıdır. Beşeri hekimlikte kullanılan kulak burun damlaları rahatlıkla kullanılabilir.

*Rhinitisler bir çok solunum sistemi hastalığında semptom olarak görülebilir. Neden olan asıl hastalığın tedavi edilmesi ile rhinitise bağlı olarak gelişen belirtileri gidermek mümkündür.

*Vakanın ciddiyetine göre antibiyotikli, analjezikli, ve hatta kortizonlu  ve antihistaminikli damlalarda kullanılabilir. Ciddi olgularda paranteral antibiyotik kürlerine de devam edilebilir.

* Kronik vakalarda antihistaminik ve kortizon preparatları kullanılabilir.

Vet. Hek. Seracettin ÖZTÜRK