Pampa geyiği (Ozotocerus bezoarticus) geyikgiller (Cervidae) familyasından bir geyik türüdür. Güney Amerika’da Arjantin, Bolivya, Brezilya, Uruguay ve Paraguay’da bulunur. Pampa geyiği özellikle Pampa ve Cerrado olmak üzere açık alanlarda yaşar. Erişkin hâlde kahverengi renktedir. Erişkin erkeklerin iki-üç dallı dar boynuzları ve bölgelerini belirlemek için kullandıkları toynaklarının üzerinde koku bezleri vardır. Yavrular ise beneklidir.

Boy uzunluğu 110 ile 140 cm kadarken omuz yüksekliği 70 ile 75 cm aralığındadır. Ağırlığı 25 ile 40 kg kadar olan pampa geyiği Avrupalı geyiklerle mukayese edildiğinde tabiri adeta minyon kalır. Postu üst kısımda kırmızımsı kahverengi, alt kısmıda beyazdır. Erkeklerin herbir boynuz dalında üç tane uç vardır.

Dağılım bölgesi Arjantin, Bolivya, Brezilya, Uruguay ve Paraguay‘yı kapsar ve bataklık geyiğininki ile çakışır. Ancak pampa geyiği kuru zeminli savanaları tercih eder. Tarımsal olarak kullanılan alanlar da, pampa geyiğinin yaşam alanları olmuştur.

Pampa geyikleri ortalama beş bireyden oluşan küçük gruplar halinde yaşarlar. Besin arzının uygun olduğu durumda bazen bu gruplar elli bireye varan, ancak gün sonunda ayrılan birlikler oluştururlar. Alışılmış olarak pampa geyikleri güzdüz faal hayvanlardır, ancak bazı hayvanlar insanlar tarafından yerleşilmiş bölgelerde alacakaranlık ve gece faal hale gelmişlerdir. Çiftleşme zamanı erkek pampa geyikleri dişiler için dövüşürler. Yedi aylık gebeliğin ardından dişi pampa geyikleri, doğduğunda lekeli tek bir yavru dünyaya getirirler.

Pampa geyikleri vaktiyle Arjantin ve Uruguay’ın otluk steplerinin ve Pampa’nın en sık bulunan hayvanlarından biriydi. Güney Amerika’nın güneyindeki kızılderili halkları için oynadığı rol, bizonların Kuzey Amerika’nın kızılderililerinin yaşamında oynadığı rolle karşılaştırılabilir. Beyazların Arjantin’e yerleşmesiyle pampa geyiği yaşam alanını kaybeder. Koyun sürülerine mera alanı yaratmak için pampa geyikleri yerleşimciler tarafından bolca vurulmışlardır. Buna rağmen pampa geyiği IUCN Kırmızı Listesi’nde yakın tehdit altında (near threatened) olarak sınıflandırılır. Önceleri Arjantin Pampası’nda dağılmış olan alt tür Ozotoceros bezoarticus celer tehdit altında kabul edilirken, diğer alt türler Ozotoceros bezoarticus leucogaster (Paraguay) ve Ozotoceros bezoarticus bezoarticus (Brezilya, Uruguay) daha sık bulunurlar.

hayvanhaber

Kuzey Amerika’nın batı kesimindeki yarı kurak bölgelerde yaşayan, toynaklı hayvan türü (Antilocapra americana).

Eskiden Amerika kıtasında çok yaygın olan çatalboynuzun, boynuz kılıfları her yıl değişir. Erkeklerinin omuzdan yere yüksekliği 1 m’yi bulur (dişiler daha küçüktür). Bedeni kahverengi, karın bölümü ile boynuz ve sağrılarının yarısı beyazdır; boynunda beyaz çizgiler bulunur; yanakları da beyazdır. Butlarındaki uzun bir leke halinde beyaz tüyler, bir tehlike karşısında sürüdeki öbür hayvanları uyarmak için dikleşir.

Dişiler 8 ay süren gebelik dönemi sonunda ikiz yavru doğururlar.

hayvansevgisi.net

ADLARINI İRİ KULAKLARINDAN ALAN GEYİKLER

 KATIR GEYİKLER

KATIR GEYİK» (Odocoileus hemionus) arkadaş canlısı bir hayvandır. Belli göç yollarını izleyerek sıcak yaz aylarım dağlarda geçirdikten sonra, sonbaharda sıperli vadilere ve daha alçak seviyedeki bölgelere iner. Bu gibi göçter esnasında   birkaç   yüz   başlık   katır   geyik sürüleri görüldüğü olmuştur. Çiftleşme mevsimi sonbahar sonundadır, yavrular da yazlıkta dunyaya gelirler. Dişiler genellikle ikiz olan yavrularını çiftleşmeden altı veya yedi ay sonra doğururlar. Bilgiinler tarafından işaretlenmiş bir dişi katır geyik, kısırlaşıncaya kadar yirmi  yıl  arka  arkaya   ikiz  doğur
muştu.

Katır geyik’in iri kulakları vardır. İsmi de bundan ileri gelir. Bu geyiğin kaba et bölgesinde beyazımsı geniş bir leke göze çarpar. Oldukça kısa kuyruğunun ucu siyahtır. Dallı boynuzları başından itibaren dikey olarak yükselir ve ilk çatalda hemen hemen eğit olarak ikiye bölünür. İkinci derecede dalların da bölünmesiyle her boynuzda aşağı yukarı eşit aralıklı dört veya daha fazla sayıda uç meydana çıkar.

Bu geyiğin postu yazın esmer veya sarımsı kahverengidir. Kışın postu daha uzun tüylü ve daha gri tonludur Yetişkin bir erkek katır geyik omuz hizasında 105 santim boyunda olabilir, baş ve vücut uzunlugu da 150 santimi geçebilir. Ayrıca bu de 20 santimlik kuyruğu vardır. Ağır lığı 75 ile 100 kilo arasında değişir Katır geyiklerin her biri ayrı bı bölgede  yaşayan  bir düzine kadar türü vardır. Bu bölgeler bazen birbirinin içine taşarlar.
Katır geyik’in yurdu Kuzey Amerika’nın batışıdır. Kaliforniya’nın güneyi «güney katır geyiği» nin, Alaska île Batı Kanada’mn kıyılarıyla kıyı açıklarındaki adaları «Sitka ge yiği» nin, gene Kuzey Amerika’nır Pasifik kıyıları da «Kolombiya kan kuyruklu  geyiği»  nin  yurdudur.

Alıntıdır…

Hayvan Ansiklopedisi

Kalabalık sürüler, uzun göçler:

Karibu, bütün geyiklerin en arkadaş canlısı ve aynı zamanda en göçebesidir. En kuzeydeki gruplardan bazıları daha ağustosta güneye hareket için toplaşmaya başlarlar. Karibu’lardari bazıları, açık tundralardan siperli ormanlara göç ederken yüzlerce kilometre yol alabilirler. Göç halindeki sürüler çoğu zaman birkaç bin başlıktır.
Karibu’lar yolculuk ederken belirli çatırtılar ve tıkırtılar çıkarırlar. Bu sesi çıkaran, samlacağı gibi enli toynaklar değil, bilek eklemleridir. Karibu tırıs tırıs giderek oldukça hızlı yol alır ve hızını aralıksız devam ettirebilir. Kurtları geride bırakmasını bu kabiliyetine borçludur. Aynı zamanda usta bir yüzücü olduğundan suda ona ancak birinci sınıf kayıkçılar yetişebilir.

25 000 000 başlık bir sürü:

Birleşik Amerika’daki karibu’lar eski devirlere kıyasla çok azalmıştır. Fakat Kanada’mn Kaya dağlarıyla kıraç topraklarında hâlâ boldurlar. Geçmişte her şeye rağmen daha kalabalıktılar. Ünlü avcılardan Buffalo Jones’in Kuzey Batı Kanada’daki Clinton  Colden’de göç halinde gördüğü bir karibu sürüsü, bu geyiklerin eski günlerdeki bolluğu hakkında insana fikir verebilir. Buffalo Jones, durduğu yerden bütün dünyayı hareket belinde bir karibu kitlesi olarak gördüğünü söylemişti. İleri sürdüğüne göre, sürü her iki yönde 15 -16 kilometre uzanıyordu. Hesapça dönüm başına ortalama yüz karibu düşüyordu. Karibu’lar saatte 5 kilometre hızla ilerliyorlar ve gece, gündüz durmadan yol alıyorlardı. Sürünün, belli bazı noktalardan geçişi dört gün sürmüştü.
Tabiat bilgini Ernest Thompson Seton böyle bir sürüdeki karibu sayısının 25 milyondan az olamayacağını tahmin etmiştir. Bu bilginin kanaatince, o devirde bu büyüklükte sürünün bir değil, birkaç tane olması pekâlâ  mümkündü

Karibu’nun düşmanları:

Çiftleşme mevsimindeki çılgına dönmüş birkaç erkek karibu hesaba katılmadığı takdirde, karibu’ların insana saldırdığı duyulmamıştır. Bu hayvan hem meraklı, hem de çekingendir. İnsanın kokusunu aldığı anda derhal hızla uzaklaşmaya baıkar. Fakat insanın hemen kokusunu alamadığı takdirde, iş değişir. Rüzgârın aksi yöne esmesi şartıyla insana on veya yirmi metre yaklaşarak koku almaya çalışır. Fakat karşısındaki tehlikeyi anladığı anda tabanları yağlar.
Karibu’nun Kuzey Kutbu Tundurası’nda pek az tabii düşmanı vardır. Ender olarak bir korkunç ayıyla, bir vaşakla veya bir volverinle karşılaşır. Beri yandan Kuzey Kutbu beyaz kurdu onun için devamlı bir tehlikedir. İş yarışa döküldüğü takdirde, toribu kurdu geçer. Fakat bazen kurdun kendini belli etmeden bir karibu sürüsünün yakınına sokulduğu ve genç, ya da sakat bir karibu’yu kaptığı  olur.
Tuhaf değil mi, karibu’nun en müthiş düşmanları böcekler dünyasının üyeleridir. Sivrisinekler yoğun bulutlar halinde sürünün etrafında uçuştuklarından, karibu’lar rüzgâra karşı devamlı hareket halinde olmak zorundadırlar. Yumurtalarını karibu’nun derisinin içine yumurtlayan bir sinek türü daha da büyük tehlikedir. Bazı bölgelerde genç karibu’ların vücutlarında 120″yi aşkın sinek larvasına rastlanmıştır.
Karibu’lar yaz ortalarında alçak bölgelerdeki sineklerle sivrisineklerin saldırılarından kaçmak için, yüksek ve rüzgârlı yamaçların yolunu tutarlar. Sürü bu göçlerinde çoğu zaman yaşlı bir dişinin idaresindedir. Bir bilgin bu konuda, «Karibu’ların koku alma duyguları keskin olmakla beraber, gözleri zayıfça sayılır. Yere yatar vaziyette bir bayırdan aşağı kayarak, otlayan bir karibu sürüsünün içine kadar gitmeyi başardım. Rüzgâr onlardan bana doğru estiği için, kokumu alamadılar. Bu durumlarda varlığımı ilk keşfeden daima, yanında yavrusu olan bir dişi oluyordu, diye anlatmıştır.

Yiyecek olarak karibu:

Karibu eti en seçme av etlerinden biri ve kuzey kızılderili’leriyle Eskimo’ların başlıca gıdasıdır. Bu milletler kalabalık karibu sürüleri olmasa yasayamazlardı.
Kuzeyin insanları karibu’nun her zerresinden faydalanırlar. Hayvanın kanından bile çorba yapılır. Kemikleri kırılıp içinden iliği alınır. Bacak kemikleri bıçak yapımına yarar. Boynuzlarından olta kancası, veterlerinden sırım yapılır.
Dahası var: Kuzey ülkeleri yazın karîbu’nun pek sevdiği diz boyu otlarla örtülür, fakat bu geyik kışın yosunlar ve likenlerle yetinmek zorundadır. Karibu yosunu tabiî halinde insan midesi tarafından sindirilemez. Fakat karibu tarafından çiğnenip kısmen sindirildikten sonra insanlar için besleyici bir besin olur. Eskimolarla Grönland’lılar karibu nun midesindeki bu maddeleri yer ve buna «nerroöks» veya «nerrokak» derler.

Karibu sanatoryumları:

 Kuzey enlemlerine gıkar gezginler, bu geyiklerin, kırık bacakları kaynaymcaya kadar dinlenmeye gittikleri karibu saantoryumlarına dair ilginç hikâyelerle dönerler. Bu söylentiler gerçektir. Bilginler de ıssız adalarda bacağı kırık karibu’lara rastlamışlardır. Bu geyiklerin, bacaklarını bahis konusu adada kırmadıkları ve kurtların ve başka etçillerin saldırılarından emniyette olmak için kıtadan buraya yüzerek  geldikleri aşikârdı.
Tabiatın, yaratıklarının en fena kırıklarını, kangren tehlikesini ortadan kaldırarak tamir edebilmesi, üzerinde durulmaya değer bir konudur. Sinekler yaranın içine yumurtlarlar. Bunlardan çıkan kurtçuklar mikroplu dokuları yer ve aynı zamanda enfeksiyona karşı koyan bir madde salgılarlar

Alıntıdır…

Hayvan Ansiklopedi 

GEYİK AİLESİNİN DEVLERİ:

MUS’LAR

MUS» (Alces), geyik ailesinin en iri üyesidir. Kuzey enlemlerin öbür hayvanlarının tepesinden bakan bu geyiğin yetişkin erkekleri omuz hizasında hemen hemen 180 – 182 santim boyunda ve 500-700 kilo ağırlığındadır. İri mus dallı boynuzlarının 30 kilo çektiği görülmüştür.
Çirkin, kaba ve hantal: Memeli hayvanların arasında gerçekten garip görünüşlü olanları vardır, çirkin, kaba ve hantal mus da onlardan biridir. Bir kere omuzları kaba etlerinden daha yüksektedir. Bacakları kambur vücuduna göre fazla uzun gözükmektedir, kısa boynuna göre ise gerçekten fazla uzundurlar. Öyle ki kısa otlara yetişebilmek için mus’un çömelmesi gerekmektedir, su içmek için de sığ suyun içine girmesi şarttır.
Bununla beraber uzun bacakları mus’a   birçok   bakımlardan   faydalıdır. Hayvan onların sayesinde yukseklere uzanıp söğüt ağaçlarının küçük dalları ve yapraklarıyla karnını doyurabilir ve yazın en sevdiği yiyecek olan nilüferleri yemek için derin sulara girebilir. Mus bazen suda karnını doyururken fazla derinlere yürür ve tamamıyla suya battığı bir an gelir. Mus’un uzun bacakları ayrıca, daha kısa bacaklı bir hayvanın aşamayacağı devrilmiş ve birbirine girmiş ağaçların arasında yürümesine elverişlidir.

Muazzam boynuzlar:

Erkek mus’ ların tamamıyla yassılmış ve pek çok ucu olan muazzam boynuzlan vardır. Bunlar yanlara doğru 125 -175 santim kadar uzanır. Mus’un kuyruğu yok denecek kadar kısa, kulakları ise iridir. Bu geyiğin, uzun kafasının ucunda şiş bir burun, geniş ve sarkık bir üst dudağı vardır. Uzun ve kaba tüylü postu siyahımsı kahverengidir, fakat yüzünde, karnında ve bacaklarının alt yarısında grilikler bulunur. Deriden ve uzun tüylerden meydana gelmiş çan görünüşündeki bir çıkıntı boynundan aşağı sarkar.

Çiftleşme mevsiminde korkunç kavgalar:

Mus yalnız bir hayvandır, genellikle bir eşe bağlı kalır. Erkekler, sonbahardaki çiftleşme mevsiminde dişileri elde etmek için vahşice dövüşürler. Bu düelloları  yaralı ağaçlar ve parçalanmış toprak gibi izleri ormanda uzun süre göze çarpar.
Çiftleşme eylülde başlayarak ekim başına kadar devam eder. Yavru sekiz ay kadar sonra, yani aşağı yukarı mayısta dünyaya gelir. Dişi mus ilk çiftleşmesinden sonra genellikle tek yavru doğurursa da, muslarda ikiz ender değildir. Hatta
seyrek olarak üçüz bile görülür. Mus yavrusu, birçok geyiklerin yavrularının aksine, beyaz benekli veya çizgili olmayıp hemen hemen biteviye rengi bakımından annesine benzer. Mus’un tabiatta ne kadar yaşadığı kesin olarak söylenemez. Esaret hayatında bir, iki yıldan fazla dayanamaz.

Mus   nerelerde   karnını   doyurur:

Mus’un yurdu geniştir. Yazı alçak bölgelerdeki bataklıklarda ve gollü çevrelerde geçirdikten sonra, kışın dağ yamaçlarındaki ormanlara yönelir. Mus yazın küçük göllerdeki sazları ve nilüferleri sever. Kışın başlıca yiyeceği söğütlerin, isfendan ağaçlarının ve güvercin ağacının yaprakları, sürgünleri ve körpe dallarıdır.
Yerler karla örtülü olduğu zaman , mus, devamlı gidip gelerek kısa patikaları temiz tutar. İki, üç mus bazen ormandaki aynı açıklıkta düşer, kalkar ve yiyecek kıtlaştıkça patikalarım uzatırlar.

Yeni Dünya ve Eski Dünya mus’ lari:

 Birleşik Amerika, Kanada ve Alaska’da, Kuzey Amerika musu’nun üç, dört türüne rastlanır. Bunların içinde en irisi ve en güçlüsü, omuz hizasında 205 – 245 santim boyunda ve en çok 900 kilo ağırlığında olabilen  »Alaska musu»  dur.

Alıntıdır…

Hayvan Ansiklopedisi