Kalabalık sürüler, uzun göçler:
Karibu, bütün geyiklerin en arkadaş canlısı ve aynı zamanda en göçebesidir. En kuzeydeki gruplardan bazıları daha ağustosta güneye hareket için toplaşmaya başlarlar. Karibu’lardari bazıları, açık tundralardan siperli ormanlara göç ederken yüzlerce kilometre yol alabilirler. Göç halindeki sürüler çoğu zaman birkaç bin başlıktır.
Karibu’lar yolculuk ederken belirli çatırtılar ve tıkırtılar çıkarırlar. Bu sesi çıkaran, samlacağı gibi enli toynaklar değil, bilek eklemleridir. Karibu tırıs tırıs giderek oldukça hızlı yol alır ve hızını aralıksız devam ettirebilir. Kurtları geride bırakmasını bu kabiliyetine borçludur. Aynı zamanda usta bir yüzücü olduğundan suda ona ancak birinci sınıf kayıkçılar yetişebilir.
25 000 000 başlık bir sürü:
Birleşik Amerika’daki karibu’lar eski devirlere kıyasla çok azalmıştır. Fakat Kanada’mn Kaya dağlarıyla kıraç topraklarında hâlâ boldurlar. Geçmişte her şeye rağmen daha kalabalıktılar. Ünlü avcılardan Buffalo Jones’in Kuzey Batı Kanada’daki Clinton Colden’de göç halinde gördüğü bir karibu sürüsü, bu geyiklerin eski günlerdeki bolluğu hakkında insana fikir verebilir. Buffalo Jones, durduğu yerden bütün dünyayı hareket belinde bir karibu kitlesi olarak gördüğünü söylemişti. İleri sürdüğüne göre, sürü her iki yönde 15 -16 kilometre uzanıyordu. Hesapça dönüm başına ortalama yüz karibu düşüyordu. Karibu’lar saatte 5 kilometre hızla ilerliyorlar ve gece, gündüz durmadan yol alıyorlardı. Sürünün, belli bazı noktalardan geçişi dört gün sürmüştü.
Tabiat bilgini Ernest Thompson Seton böyle bir sürüdeki karibu sayısının 25 milyondan az olamayacağını tahmin etmiştir. Bu bilginin kanaatince, o devirde bu büyüklükte sürünün bir değil, birkaç tane olması pekâlâ mümkündü
Karibu’nun düşmanları:
Çiftleşme mevsimindeki çılgına dönmüş birkaç erkek karibu hesaba katılmadığı takdirde, karibu’ların insana saldırdığı duyulmamıştır. Bu hayvan hem meraklı, hem de çekingendir. İnsanın kokusunu aldığı anda derhal hızla uzaklaşmaya baıkar. Fakat insanın hemen kokusunu alamadığı takdirde, iş değişir. Rüzgârın aksi yöne esmesi şartıyla insana on veya yirmi metre yaklaşarak koku almaya çalışır. Fakat karşısındaki tehlikeyi anladığı anda tabanları yağlar.
Karibu’nun Kuzey Kutbu Tundurası’nda pek az tabii düşmanı vardır. Ender olarak bir korkunç ayıyla, bir vaşakla veya bir volverinle karşılaşır. Beri yandan Kuzey Kutbu beyaz kurdu onun için devamlı bir tehlikedir. İş yarışa döküldüğü takdirde, toribu kurdu geçer. Fakat bazen kurdun kendini belli etmeden bir karibu sürüsünün yakınına sokulduğu ve genç, ya da sakat bir karibu’yu kaptığı olur.
Tuhaf değil mi, karibu’nun en müthiş düşmanları böcekler dünyasının üyeleridir. Sivrisinekler yoğun bulutlar halinde sürünün etrafında uçuştuklarından, karibu’lar rüzgâra karşı devamlı hareket halinde olmak zorundadırlar. Yumurtalarını karibu’nun derisinin içine yumurtlayan bir sinek türü daha da büyük tehlikedir. Bazı bölgelerde genç karibu’ların vücutlarında 120″yi aşkın sinek larvasına rastlanmıştır.
Karibu’lar yaz ortalarında alçak bölgelerdeki sineklerle sivrisineklerin saldırılarından kaçmak için, yüksek ve rüzgârlı yamaçların yolunu tutarlar. Sürü bu göçlerinde çoğu zaman yaşlı bir dişinin idaresindedir. Bir bilgin bu konuda, «Karibu’ların koku alma duyguları keskin olmakla beraber, gözleri zayıfça sayılır. Yere yatar vaziyette bir bayırdan aşağı kayarak, otlayan bir karibu sürüsünün içine kadar gitmeyi başardım. Rüzgâr onlardan bana doğru estiği için, kokumu alamadılar. Bu durumlarda varlığımı ilk keşfeden daima, yanında yavrusu olan bir dişi oluyordu, diye anlatmıştır.
Yiyecek olarak karibu:
Karibu eti en seçme av etlerinden biri ve kuzey kızılderili’leriyle Eskimo’ların başlıca gıdasıdır. Bu milletler kalabalık karibu sürüleri olmasa yasayamazlardı.
Kuzeyin insanları karibu’nun her zerresinden faydalanırlar. Hayvanın kanından bile çorba yapılır. Kemikleri kırılıp içinden iliği alınır. Bacak kemikleri bıçak yapımına yarar. Boynuzlarından olta kancası, veterlerinden sırım yapılır.
Dahası var: Kuzey ülkeleri yazın karîbu’nun pek sevdiği diz boyu otlarla örtülür, fakat bu geyik kışın yosunlar ve likenlerle yetinmek zorundadır. Karibu yosunu tabiî halinde insan midesi tarafından sindirilemez. Fakat karibu tarafından çiğnenip kısmen sindirildikten sonra insanlar için besleyici bir besin olur. Eskimolarla Grönland’lılar karibu nun midesindeki bu maddeleri yer ve buna «nerroöks» veya «nerrokak» derler.
Karibu sanatoryumları:
Kuzey enlemlerine gıkar gezginler, bu geyiklerin, kırık bacakları kaynaymcaya kadar dinlenmeye gittikleri karibu saantoryumlarına dair ilginç hikâyelerle dönerler. Bu söylentiler gerçektir. Bilginler de ıssız adalarda bacağı kırık karibu’lara rastlamışlardır. Bu geyiklerin, bacaklarını bahis konusu adada kırmadıkları ve kurtların ve başka etçillerin saldırılarından emniyette olmak için kıtadan buraya yüzerek geldikleri aşikârdı.
Tabiatın, yaratıklarının en fena kırıklarını, kangren tehlikesini ortadan kaldırarak tamir edebilmesi, üzerinde durulmaya değer bir konudur. Sinekler yaranın içine yumurtlarlar. Bunlardan çıkan kurtçuklar mikroplu dokuları yer ve aynı zamanda enfeksiyona karşı koyan bir madde salgılarlar
Alıntıdır…
Hayvan Ansiklopedi
