Develerde ilk kizginlik (Puberta) çagi genellikle erkeklerde 4-5 disilerde ise 5-6 yaslarindadir. Disiler puberta’nin görülmesiyle birlikte yetistirmede kullanilabildigi halde erkekler genellikle 6-8 yasina kadar sifatta tam olarak kullanilmazlar.
Erkeklerde kizginlik belirtileri çok açik ve kuvvetlidir. Kuyruklarini kamçi gibi saklatarak cinsel organlarina vururlar. Anadolu’da güres için yetistirilen tülüler (Tüylü) kizginlik esnasinda dislerini gösterirler ve agizlarindan beyaz bir köpük çikarirlar. Kizgin erkeklerin agizlarinda balon seklinde mukoz keseleri olusur.
Kizginlik döneminde erkeklerin is gücünden yararlanmak çok zordur. Bu dönemde istah iyice azalmistir, anormal davranislar sekillenir ve bazen ishal görülür.
Bir sürüde birden fazla erkek deve bulunuyorsa bunlardan sadece en güçlü olani kizginlik gelistirir. Eger bundan baska bir deve kizginlik gösterirse cinsel arzulari baskilanana dek kavga ederler. Bir sürüde erkeklerin disilere orani 1/7 ile 1/50 arasinda degisebilir ve yetiskin bir erkek devenin günde 3 disiyi asmasina izin verilir.
Erkek develerin aksine disilerde kizginlik belirtileri çok zayiftir. Bunlarda bu dönemde sakinlik dikkat çekicidir. Disilerde kizginlik dogumu müteakip 3. günde de görülebilir ancak bu durumda asim yapilmasina izin vermezler. Birinci sifattan sonra disi develerin gebe kalip kalmadiklarini anlamak için 15 gün sonra tekrar erkege gösterilirler. Eger gebelik varsa kuyrugunu havaya kaldirip çökmeyen disi deve erkegin asimina izin vermez.
Develerde kizginlik dönemi mevsimsel olarak yagislarla birlikte baslar ve 3-5 ay devam eder (Genellikle Kasim-Mart aylarinda). Ancak özellikle yasli develerde yil boyunca kizginlik görülebilir.
Kizginlik döneminde erkeklerde istah azalmakla birlikte bu dönemde bunlara genellikle hamur seklinde verilen kesif yem verilmemelidir. Sadece biraz arpa ve su yeterlidir. Gebelik ortalama 1 yil sürer istisna olarak 13-14 ay olabilir. Gebelik süresince hayvani çalistirmamak gerekir. Develerde ancak gebeligin 2/3′ü tamamlandiktan sonra disaridan belli olacak sekilde hayvanlarin karni siser ve bu dönemde fötus’u sag açlik çukurlugu hizasinda hissetmek mümkündür. Dogumdan bir ay önce o güne kadar gevsek olan memeler sismeye baslar. Dogumdan hemen önce sacrum’un iki tarafindaki kaslarin gevsedigi fark edilebilir. Dogum yavas fakat genellikle kolay olur ve 1 saat sonrada yavru zarlari disari atilir. Dogum agirligi 28-47 kg arasinda degisir. Yavrularin 3 aylik agirligi dromeder 79,6 kg, bactrian 98,6 kg, F, Melezleri 104 kg dir. Develer dogumdan sonra yavrularini yalamazlar bu yüzden dogan yavruyu hemen kurulamak gerekir. Dogan yavrular yarim saat içinde ayaga kalkar, annelerini emmeye baslarlar. 6 ay süreyle emmeye devam ederler. Ancak emme süresinin 9 ay olmasi daha uygundur.

Devenin Fizyolojisi

Güney Amerika’ya özgü, devegiller ailesinden lama türü (Lama glama guanacoe).

Yaklaşık 100 bireyden oluşan sürüler halinde pampalarda ve dağlarda dolaşan guanakonun omuz başından yere kadar yüksekliği 1 m’yi bulur. Gövdesindeki yumuşak tüyler açık, sarımsı kahverengi, başındakiler kül rengi, boynu ve karnı beyazdır. Dişisi 10-11 ay süren gebelik dönemi sonunda tek yavru doğurur.

Günümüzde guanakolar, yünlerinden yararlanılmak için özel çiftiklerde yaygın biçimde yetiştirilmektedir.

hayvansevgisi.net

OVALARIN,DAĞ YAMAÇLARININ KUTSAL VE VEFAKAR LAMA’LARI

ESKİ Dünya devesinin bir çöl hayvanı olmasına karşılık, Yeni Dünya’daki akrabası lama otlu ovalarla dağ yamaçlarında yaşar. Lamaların dört çeşidi vardır: İkisi evcildir, öbür ikisine ise hâlâ yabani halde rastlanabilir. Güney Amerika’ nm bu geviş getiren hayvanları, develerden daha hafif ve daha ince yapılıdır. Uzun ve sivri kulakları, kısa ve bol tüylü bir kuyrukları ve genellikle kalın ve yünümsü bir postları vardır. Ayakları, gerçek develerinki gibi çift parmaklı ve tabanları yastıkiıdır. Sırtlarında hörgüç yoktur. Bu hayvanlar da develer gibi vücutlarının bir yanındaki ön ve arka ayakları aynı zamanda hareket ettirerek yürürler.

Alıntıdır…

Hayvan Ansiklopedisi